Location: PHPKode > projects > HuMo-gen > languages/nl/timelines/amerika.txt
1000 Landbouwers in Peru verbouwen zoete aardappelen en maïs
1000 Leif Ericson bereikt Noord-Amerika
1100 Hoogtepunt van de Chimu beschaving in Chan Chan, aan de noordwest kust van Peru
1100 Anasazi volk in Noord-Amerika bouwt rotswoningen in Mesa Verde, Chaco Canyon en de Canyon de Chelly
1100 Opkomst van Inca's in Peru, die boeren waren onder leiding van krijger opperhoofden
1100 Hohokam volk van Arizona, Noord-Amerika, beginnen platform terpen te bouwen 
1150 Einde van de Hopewell cultuur in Noord-Amerika
1170 Mexicaanse Tolteken hoofdstad Tula omvergeworpen door sterke Chichimeekse nomaden die door de noordelijke woestijn kwamen
1180 Tolteken uit Chichen Itza weggedreven
1190 Einde van de eerste periode waarin afgevlakte terpen werden gebouwd als bases voor tempels in het Mississippi rivier gebied
1200 Cahokia in Noord-Amerika, de stad van de tempel terpen, is op zijn hoogtepunt
1200 Inca's in Peru verzamelen zich rond de groeiende nederzetting Cuzco
1200-1250 Complexen van flatgebouwen en circulaire kivas gebouwd bij Cliff Canyon en Fewkes Canyon, Colorado
1250 Het Chimu volk breidt zijn imperium uit langs de noordelijke kust van Peru
1250 Maya opleving; na de ineenstorting van Chichen Itz, wordt een nieuwe hoofdstad gebouwd in Mayapan
1300 Inca's beginnen hun rijk uit te breiden in de gehele centrale Andes
1325 Azteken stichten de stad Tenochtitlan (nu Mexico City) op een eiland in Lake Texcoco
1370 Acampitchtli gekozen tot koning van de Azteken
1390 Viracocha wordt achtste Inca-heerser, een Inca mythe vertelt hoe hij naar de Stille Oceaan reisde en nooit meer terug keerde
1400 Het Pueblo volk verlaat de noordelijke streken en verzamelt zich in grote steden
1400 Uitbreiding van het Azteekse rijk in Mexico
1400 Incarijk begint periode van expansie
1426-1440 Azteken in Tenochtitlan vormen "Drievoudige Alliantie" met omliggende steden van Texcoco en Tlacopan; keizer Itzcoatl reorganiseert het rijk om de macht te concentreren in zijn handen
1438 Inca keizer Viracocha sterft, zijn opvolger Pachacuti breidt het Inca-rijk uit naar Ecuador in het noorden 
1440 Inca's bouwen groot fort in Cuzco
1440-1468 Bewind van de Azteekse keizer Moctezuma I; hij en zijn krijgers veroveren grote delen van oostelijk Mexico, waarbij veel mensen gevangen genomen worden
1450 Inca stad Machu Picchu wordt gebouwd op een hoge bergkam boven de Urubamba rivier in Peru
1455 Grote tempel gebouwd in Tenochtitlan ter ere van de Azteekse oorlogsgod Huitzilopochtli 
1470 Instorting van de Chimu cultuur in het noorden van Peru
1471-1493 Keizer Topa Inca breidt Inca-rijk uit naar Bolivia, Chili en Argentinië
1473 Tenochtitlan annexeert naburige Azteekse stad, Tlatelolco
1486-1502 Bewind van Azteekse keizer Ahuitzotl; Azteekse rijk op hoogtepunt van de macht in Mexico
1500 Franse exploratie in Canada begint
1502-1504 Vierde reis van Columbus, hij bereikt Honduras, Nicaragua, Costa Rica, Panama en Colombia
1513 Vasco Nunez de Balboa, de Spaanse ontdekkingsreiziger, ziet voor het eerst de Stille Oceaan
1519-1521 Hernando Cortes, een Spaanse soldaat-ontdekkingsreiziger, onderdrukt het Azteekse rijk in Mexico
1532-1533 Francisco Pizarro, Spaans soldaat, valt het Incarijk in Peru binnen en vernietigt het
1534 Franse ontdekkingsreiziger Jacques Cartier, maakt eerste expeditie om zich in Canada te vestigen 
1540 Spanjaarden komen aan in Californië
1576 Martin Frobisher, een Engels ontdekkingsreiziger, gaat op zoek naar een Noordwestelijke doorvaart naar China, hij bereikt de Canadese kust, en Frobisher Bay is naar hem vernoemd
1584 Sir Walter Raleigh stuurt een verkennings partij naar Virginia in Noord-Amerika, een jaar later gevolgd door een koloniserende expeditie, die niet slaagt
1607 De kolonie Jamestown, de eerste permanente Engelse nederzetting in Noord-Amerika, wordt opgericht in Virginia
1608 Quebec in Canada gevestigd door Franse kolonisten
1610 Hudson Bay verkend door Henry Hudson
1620 Pilgrim Fathers varen naar Amerika in de Mayflower
1625 Begin van Franse nederzettingen in het Caribisch gebied (St Christopher) 
1626 Nederlanders vestigen Nieuw Amsterdam in Noord-Amerika
1629 Massachusetts opgericht
1638 Eerste drukpers bereikt Amerika
1642 Montreal, Canada, opgericht
1646 De Bahamas gekoloniseerd door de Engelsen
1655 Engelsen veroveren Jamaica op de Spanjaarden
1664 Engelsen nemen Nieuw Amsterdam over van de Nederlanders, en hernoemen het New York
1679 Vader Hennepin bereikt Niagara Falls in Canada
1681 Een gebied in Noord-Amerika wordt verleend aan de Engelse Quaker William Penn; nu bekend als Pennsylvania
1681-1682 Fransman La Salle verkent de Mississippi rivier van de bron tot de monding, en sticht Louisiana
1700 Europese kolonisten exploiteren het Caribisch gebied
1700 Noord-Amerikaanse kolonies beginnen te bloeien
1701 De stad Detroit opgericht in Noord-Amerika door Antoine de Cadillac om de passage tussen de meren Erie en Huron te controleren
1711 Tuscarora Oorlog tussen kolonisten en indianen in Noord-Carolina
1715 Yamasee volk valt de South Carolina kolonie aan, doden honderden Engelse kolonisten
1716 Fransen bouwen een fort, een van de sterkste in Noord-Amerika, in Louisbourg in Canada
1717 Spanje vestigt Onderkoninkrijk van Nieuw-Granada in Zuid-Amerika
1718 De stad New Orleans wordt gevestigd aan de Mississippi rivier
1718 Dood van William Penn, de Quaker stichter van de staat Pennsylvania
1718-1720 Geschil tussen de Fransen en de Spanjaarden over grondgebied van Texas; Texas wordt Spaans bezit
1726 De Spanjaarden vestigen de stad Montevideo in Uruguay om verdere Portugese kolonisatie te stoppen vanuit het zuiden van Brazilië
1727 Voor het eerst wordt koffie geplant in Brazilië, door de Europeanen
1727 Eerste ontdekking van diamanten in Brazilië in het Minas Gerais gebied waar goud reeds wordt gedolven.
1730 Vitus Bering, de Deense ontdekkingsreiziger in dienst van Rusland, bereikt zeestraat tussen Azië en Noord-Amerika die naar hem is vernoemd
1735 Smaad proces van John Peter Zeuger in New York helpt om de persvrijheid in Noord-Amerika te vestigen
1736 Natuurlijk rubber ontdekt in de vochtige regenwouden van Peru
1736 Academische scholen van Sao Paulo en Sao Jos opgericht in Brazilië door de Portugese jezuïeten
1739 De oorlog van Ear Jerkins breekt uit, Spanje en Groot-Brittannië strijden om de controle van de Noord-Amerikaanse en Caribische wateren
1739 Zuid-Carolina wordt geschokt door slavenopstanden
1740 Bevolking van de 13 kolonies bereikt 1,5 miljoen, waaronder 250.000 slaven; Boston en Philadelphia grootste steden
1742 Juan Santos neemt de naam Atahualpa II aan en leidt de Indianen van Peru in mislukte opstand tegen de Spanjaarden
1745 Britse troepen met hulp van New Englandse kolonisten veroveren het Franse fort Louisbourg in Canada
1753 Fransen bezetten Ohio vallei in Noord-Amerika
1754-1763 Anglo-Franse oorlog in Noord-Amerika
1759 Generaal James Wolfe verslaat de Fransen in de Slag bij Quebec
1759 Jezuïeten verdreven uit Brazilië door de Portugese overheid
1760 Heel Canada gaat over naar Britse handen
1762 Britse expeditie tegen Cuba verovert Havana van Spanje
1763 Rio de Janeiro wordt hoofdstad van Brazilië
1763 Pontiac Conspiratie: geboren Amerikanen komen in opstand tegen de Britten in Noord-Amerika
1765 Stamp Act 1765 opgelegd aan de Britse koloniën in Amerika
1773 Boston Tea Party: kolonisten in Noord-Amerika komen in opstand tegen de Britse belastingen
1775 Amerikaanse Revolutie breekt uit in een schermutseling in Lexington
1776 Amerikaanse declaratie van onafhankelijkheid (4 juli)
1776 Spanjaarden vestigen Onderkoninkrijk van La Plata in Zuid-Amerika
1777 Verdrag van San Idelfonso leggen de Spaanse en de Portugese bezittingen in Brazilië vast
1780-1782 Opstand van Tupac Amaru, een Inca afstammeling, in Peru
1781 Britse Lord Cornwallis geeft zich over bij Yorktown, en daarme wordt de Amerikaanse Revolutie beeindigd
1783 Amerikaanse onafhankelijkheid erkend bij Verdrag van Parijs
1787 Amerikaanse grondwet bevestigd
1789 Samenzwering van Tiradentes in Brazilië; opstand in Minas Gerais goudmijnen
1789-1797 George Washington wordt de eerste president van de Verenigde Staten
1790 Opstand in Haïti tegen de Franse overheersing, onder leiding van Toussaint L'Ouverture, die voor een tijd het land beheert
1791 Canada Act verdeelt Canada in Opper-en Neder-Canada
1793 Trinidad veroverd op de Spanjaarden in het Caribisch gebied
1801 Thomas Jefferson wordt derde president van de VS
1803 Louisiana Purchase; Verenigde Staten koopt grote stukken land in het midden-westen van Frankrijk
1804-1806 De Lewis en Clark expeditie buiten Mississippi
1807 De Portugese heerser Johannes VI vlucht naar Brazilië; zijn zoon Pedro verklaart het als onafhankelijk onder zijn beheer in 1822
1808-1809 Opstanden tegen Spanje beginnen in Zuid-Amerika
1810 Hidalgo begint opstand tegen de Spaanse overheersing in Mexico
1812-1814 Verenigde Staten in oorlog met Groot-Brittannië; Witte Huis verbrand
1816 Bolivar verslaat Spanjaarden in Venezuela; onafhankelijkheid bevestigd in 1821
1820 De Amerikaanse Missouri Compromise zorgt voor een evenwicht tussen vrije en slaven staten
1821 San Martin wint onafhankelijkheid voor Peru
1825 Bolivar sticht nieuwe staat van Bolivia
1828 Uruguay wordt onafhankelijk
1836 Texas wint onafhankelijkheid van Mexico; belegering van de Alamo
1838 Trail of Tears, in de Verenigde Staten, duizenden oostelijke indianen gedwongen zich naar het westen te verplaatsen, veel sterven onderweg
1840 Boven-en Neder-Canada zijn verenigd in een unie van zelfbestuur
1846-1848 Amerikaanse oorlog tegen Mexico; Californië en New Mexico afgestaan aan Verenigde Staten
1848 Vergadering in Seneca Falls, New York, roept op tot gelijke rechten voor Amerikaanse vrouwen
1849 California Gold Rush
1850 Jeans uitgevonden in Californië, Verenigde Staten
1850 Amerikaanse Congres maakt compromissen over de uitbreiding van de slavernij; slaagt er niet in de spanningen tussen de staten op te lossen
1850-1889 Opmerkelijk nationale vooruitgang in Brazilië onder Pedro II
1856 Anti-Slavernij Republikeinse partij gevormd in de Verenigde Staten
1858-1861 Hervormer Benito Juarez is Mexicaanse president
1859 John Brown's poging om slavenopstand te beginnen alarmeert de blanken in het zuiden van de Verenigde Staten
1861-1865 Burgeroorlog in de Verenigde Staten; poging van zuidelijke staten zich af te scheiden wordt verslagen
1862 Amerikaans land wordt uitgedeeld aan aan Europese immigranten voor landbouw
1862-1890 Laatste oorlogen tegen Indianen in het westen van de Verenigde Staten
1863-1867 Franse invasie van Mexico. De Fransen kronen de Oostenrijkse aartshertog Maximiliaan als keizer van Mexico
1865 Dertiende Amendement van de Amerikaanse grondwet verbiedt slavernij
1865-1870 Paraguay valt buurlanden aan en wordt bijna vernietigd
1866-1877 Noord-Amerikaanse Republikeinen drijven een radicale reconstructie van de zuidelijke staten door
1867-Brittannië maakt Canada een dominion
1870-1888 Antonio Guzman regeert Venezuela; belangrijke hervormingen
1876 In de Verenigde Staten vindt Alexander Bell de telefoon uit
1877 Amerikaanse uitvinder Thomas Edison vindt de grammofoon uit
1876-1911 Bewind van president Diaz van Mexico: periode van grote expansie
1879-1884 De Oorlog van de Stille Oceaan tussen Chili, Peru en Bolivia
1883 Edison vindt de gloeilamp uit
1885 Canadian Pacific Railway geopend
1886 American Federation of Labor opgericht
1888 Slaven bevrijd in Brazilië
1889 Eerste Pan-Amerikaanse conferentie in Washington
1889 Pedro II afgezet door het revolutie leger; Brazilië wordt een republiek
1891 Burgeroorlog in Chili
1898 Spaans-Amerikaanse Oorlog; Spanje geeft Cuba onafhankelijkheid, de Verenigde Staten neemt Puerto Rico, Guam en de Filippijnen als kolonies
1901-1909 Theodore Roosevelt is de Amerikaanse president, hij streeft ernaar het bedrijfsleven, spoorwegen en kinderarbeid te hervormen en de natuurlijke hulpbronnen te beschermen
1903 Panama scheidt zich af van Colombia met Amerikaanse steun
1903 Grens geschil over Alaska tussen Canada en de Verenigde Staten wordt opgelost
1904 Definitieve schikking tussen Bolivia en Chili na de Oorlog van de Stille Oceaan
1904-1909 Presidentschap van Ismael Montes in Bolivia; periode van sociale en politieke hervormingen
1905 Provincies van Alberta en Saskatchewan in Canada gevestigd
1906 Alaska kiest een afgevaardigde naar het Amerikaanse Congres
1906 Cuba bezet door Amerikaanse troepen naar aanleiding van een liberale opstand
1907 Aanren op Amerikaanse banken wordt onder controle genomen door J.P. Morgan
1908 Henry Ford produceert eerste auto: Model T 
1911 President Diaz van Mexico omvergeworpen
1912 Alaska krijgt territoriale status in de Verenigde Staten
1912 Arizona en New Mexico worden staten van de VS
1912 Geheime stemming en het algemeen kiesrecht ingevoerd in Argentinië
1913-1921 Woodrow Wilson wordt president van de Verenigde Staten
1914 Panamakanaal geopend
1914 Voltooing van Grand Trunk Pacific Railway in Canada
1916-1922 Hipolito Irigoyen verkozen tot president van Argentinië: uitgebreide hervormingen
1917 Mexico neemt een nieuwe grondwet aan
1917 Brazilië verklaart de oorlog aan Duitsland
1917 Verenigde Staten verklaart de oorlog aan Duitsland
1918 Olievelden in Venezuela geopend
1918 De Amerikaanse president Wilson stelt de Veertien Punten voor om de Eerste Wereldoorlog te eindigen
1919-1920 Amerikaanse Congres weigert om de Volkenbond te erkennen 
1919-1930 Grote materiële vooruitgang in Peru tijdens het presidentschap van Augusto LeguÌa
1920-1933 Verbod op verkoop van alcohol in de Verenigde Staten
1921-1925 Progressieve regering van president Juan Bautista Saavedra in Bolivia
1922 Eerste draagbare radio en eerste autoradio gemaakt in de Verenigde Staten
1926 Panama en de Verenigde Staten komen overeen om het Panamakanaal te beschermen in oorlogstijd
1929 Amerikaanse beurs van Wall Street crasht; Grote Depressie volgt
1930 Getulio Vargas wordt Braziliaanse president, en neemt de dictatoriale bevoegdheden in 1937
1932 Democraat Franklin D. Roosevelt wordt president van de VS
1932-1935 Chaco oorlog tussen Bolivia en Paraguay
1933 President van Peru Sanchez Cherro vermoord door een "aprista"
1933 Amerikaanse "New Deal" wetten, zoals de Nationale Industrie Recovery Act, voor bevordering van economisch herstel
1935 US Social Security Act - de eerste stap in de creatie van de welzijnsstaat
1937 US National Labour Relations Act
1938 Mexico neemt de Amerikaanse en Britse oliemaatschappijen in Mexico over
1941 Amerikaanse Congres neemt de Lend-Lease Act aan; miljarden dollars aan militaire goederen worden uitgeleend aan Geallieerden
1944 Eerste vrije presidentsverkiezingen in Guatemala
1945 Amerikaanse wetenschappers bouwen de eerste atoombom
1947 Onder de Truman Doctrine belooft de Amerikaanse regering steun aan iedere regering die zich zal verzetten tegen het communisme
1948-1951 Onder het Marshallplan, deelt de Verenigde Staten steun uit om Europa te helpen met na-oorlogs herstel
1949 Verenigde Staten en West-Europese staten vestigen de Noord Atlantische Verdrags Organisatie (NAVO) voor de collectieve veiligheid
1950 Zwarte Amerikanen intensieveren hun campagne voor burgerrechten
1955 Legerofficieren grijpen de macht van de Argentijnse president Peron
1962 Cubaanse rakettencrisis
1963 Amerikaanse president John F Kennedy vermoord
1963 Duizenden marcheren naar Washington DC om aan te dringen op burgerrechten voor zwarte Amerikanen
1964 Militaire leiders grijpen de macht in Brazilië
1964 Amerikaanse Civil Rights Act verbiedt rassendiscriminatie in de federale financiering en werkgelegenheid
1968 Grote protesten in de Verenigde Staten tegen de oorlog in Vietnam
1969 Amerikaanse astronauten Neil Armstrong en Edwin Aldrin op de maan
1970-1974 Micro-computers ontwikkeld in de Verenigde Staten
1972 Amerikaanse Congres bevestigt de Gelijke Kansen wet in reactie op de groeiende vrouwenbeweging
1973 Gekozen Chileense president Allende gedood in een militaire staatsgreep onder leiding van generaal Pinochet
1973 Verenigde Staten lanceert ruimtestation Skylab 4
1974 Amerikaanse president Nixon treedt af na Watergate-schandaal
1978 Camp David topontmoeting tussen Egypte en Israël georganiseerd door de Verenigde Staten
1979 Sandinisten grijpen de macht in Nicaragua
1980-1982 Burgeroorlog in El Salvador
1982 Falklandoorlog tussen Argentinië en Groot-Brittannië
1982 Mexico kan buitenlandse leningen niet terug betalen, en veroorzaakt internationale financiële crisis
1989 Amerikaanse soldaten vallen Panama binnen en zetten de heerser, generaal Noriega, af
1990 Sandinisten worden verslagen in Nicaraguaanse verkiezingen
1993 Palestijnse leider Arafat en de Israëlische premier Rabin ondertekenen vredesakkoord in de Verenigde Staten
1994 Sport legende, O.J. Simpson staat terecht voor moord. Hij wordt vrijgesproken in 1995

Return current item: HuMo-gen